Regelgeving voor klimwanden in Nederland

Er zijn diverse NEN, NEN-EN en EN-normen die betrekking hebben op de klim- en bergsport. Het feit dat er een norm is wil echter niet zeggen dat deze wettelijk verplicht is! Hoe zit het dan wel?

NEN, EN en de normen.

Europese Normen (afgekort EN) worden opgesteld onder verantwoordelijkheid van de Europese normalisatie-organisatie CEN (Comité Européen de Normalisation / European Committee for Standardization). Per lidstaat kunnen deze normen vervolgens in de eigen landstaal gepubliceerd worden door de aangesloten nationale normalisatie-instituten. Voor Nederland is dat het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN) en in Duitsland bijvoorbeeld het DIN. De normen worden in Nederland vervolgens aangeduid met NEN-EN xxx, waarbij NEN de aanduiding van het nationale normalisatie-instituut is, en xxx het unieke volgnummer. De organisatie NEN doet meer dan alleen vertaalwerk. De NEN begeleidt en stimuleert ook de ontwikkeling van normen in Nederland. Normen zijn afspraken die marktpartijen met elkaar maken over de kwaliteit en veiligheid van hun producten, diensten en processen. Als neutrale partij inventariseert NEN vervolgens aan welke normen behoefte is en brengt de organisatie belanghebbenden bij elkaar om deze normen te financieren en ontwikkelen. Dat doet NEN zowel binnen sectoren als op nationaal, Europees en mondiaal niveau. Er bestaan inmiddels ruim 1.500 specifiek Nederlandse normen. Daarnaast zijn er de Europese normen (NEN-EN) of de wereldwijde normen (ISO).

Wet of niet?

Normen zijn geen wetten, maar ’gedocumenteerde, niet-bindende (private) overeenkomsten die criteria voor goederen, diensten en processen vastleggen’. NEN-normen zijn dus niet bindend, maar worden door betrokken partijen vrijwillig toegepast. De normen maken daarom geen deel uit van de wet- en regelgeving. Wel kan er in wet- en regelgeving worden verwezen naar NEN-normen, zoals bijvoorbeeld in het Bouwbesluit (geen wet maar een algemene maatregel van bestuur). Het Bouwbesluit geeft prestatie-eisen waaraan een bouwwerk moet voldoen. Wanneer het bijvoorbeeld gaat om een minimale afmeting in meters, is eenduidig vast te stellen of deze prestatie wordt geleverd of niet. Soms vraagt de bepaling van de prestatie echter een uitgebreidere uitleg. In zo’n geval wijst het Bouwbesluit naar een NEN-norm. Wie vervolgens gebruik maakt van de NEN-norm die in het Bouwbesluit wordt genoemd weet zeker dat op dat onderdeel aan het Bouwbesluit zal worden voldaan. Het gebruik van NEN-normen is daarmee echter niet verplicht!

Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) en periodieke keuringen

Is een klimwand een speeltoestel of een sporttoestel? In de Reikwijdtenotitie bij het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) van maart 2007 staat duidelijk omschreven dat klimwanden sporttoestellen zijn, geen speeltoestellen, en dus niet onder de WAS vallen. Speeltoestellen die onder het WAS vallen zijn wettelijk gezien keuringsplichtig (aan de NEN-EN1176) en moeten periodiek gekeurd worden. Wanneer een sporttoestel een potentieel speelrisico met zich meebrengt dan kan het WAS eventueel wel van toepassing zijn. Een klimwand die op een publiek toegankelijk speelterrein geplaatst is, zal dan onder het WAS vallen. Klimmuren in sporthallen, gymzalen en speellokalen op school zowel als klimhallen en klimobjecten voor militaire en outdooractiviteiten vallen niet onder het WAS. Klimwanden hoeven dus wettelijk gezien NIET periodiek gekeurd te worden. De in Nederland vrijwillige NEN/EN 12572 (in de volgende paragraaf meer hierover) schrijft overigens wel voor dat klimwanden periodiek (aan de eisen in de NEN/EN 12572) gekeurd moeten worden. Dit is echter geenszins een wettelijke verplichting.

NEN/EN 12572 – Norm voor klimhallen, boulderhallen en klimgrepen

De norm voor klimwanden, klimgrepen en boulderhallen is de NEN/EN 12572. Op het moment is dit in Nederland een vrijwillige industrienorm. Alle normdelen zijn in Nederland door NEN officieel vastgesteld, maar nergens in een wettelijk kader geplaatst. Toepassing en gebruik zijn dus op vrijwillige basis. In sommige andere Europese landen (Duitsland, Oostenrijk) is de norm wel verplicht. De norm geeft primaire richtlijnen voor de veiligheid van klimwanden, bevat voorschriften voor stabiliteitsberekeningen, voorschriften voor maxiamle valhoogtes en afmetingen van valmatten. De NEN/EN 12572 norm bestaat al sinds 1999 maar is in april 2007 opnieuw vastgesteld en bestaat sindsdien uit drie delen. Hieronder kort de inhoud van de drie delen. Je kunt de norm aanschaffen bij het NEN.

CE 12572-1 Klimwanden

In de EN12572-1 staan vooral richtlijnen voor de stabiliteit van klimwanden en de sterkte van de zekeringspunten. Daarnaast worden er aanvullende voorschriften genoemd m.b.t. laboratoriumcertificaten, de geometrie van de zekeringen, en de wandmarkering.